Choć rozśmieszał miliony Polaków, jego życie nie było komedią. Adolf Dymsza odszedł z dala od wielkiej sceny 

Adolf Dymsza
"The Floor". Pojedynek w kategorii "Aktorzy komediowi"
Źródło zdj. gł.: Narodowe Archiwum Cyfrowe
Był jednym z najważniejszych aktorów komediowych w historii polskiego kina i teatru. Jego talent podziwiały miliony widzów, a role na zawsze zapisały się w rodzimej kulturze. Za kulisami wielkiej kariery Adolfa Dymszy kryła się jednak codzienność okupiona smutkiem i bolesnymi stratami. Swoje ostatnie lata życia spędził z dala od poklasku tłumów...
Z ARTYKUŁU DOWIESZ SIĘ:
  • Kim był Adolf Dymsza? 
  • Kiedy i gdzie urodził się Adolf Dymsza? 
  • Jak naprawdę nazywał się Adolf Dymsza? 
  • Jak nazywała się żona Adolfa Dymszy? 
  • Ile dzieci miał Adolf Dymsza? 
  • Jak nazywały się dzieci Adolfa Dymszy? 
  • Z jakimi tragediami rodzinnymi zmierzył się Adolf Dymsza? 
  • Z jakimi kontrowersjami zawodowymi mierzył się Adolf Dymsza? 
  • Czy Adolf Dymsza współpracował z Niemcami? 
  • Gdzie ostatnie lata życia spędził Adolf Dymsza? 
  • Kiedy i gdzie zmarł Adolf Dymsza? 
  • Ile lat w chwili śmierci miał Adolf Dymsza? 
  • Gdzie został pochowany Adolf Dymsza? 

Od Adolfa Bagińskiego po Adolfa Dymszę. Jak wyglądały początki kariery aktora? 

Adolf Dymsza, a właściwie Adolf Bagiński, urodził się 7 kwietnia 1900 roku w Warszawie. Zanim trafił na scenę, pracował w kancelarii i uczył się w Szkole Handlowej Wawelberga. Pierwsze kroki na scenie kabaretowej stawiał w wieku 17 lat w warszawskich teatrzykach. Przełom nastąpił w latach 20., kiedy zaczął występować w legendarnym kabarecie "Qui Pro Quo". 

To właśnie wtedy aktor zdecydował się przyjąć pseudonim "Dymsza". Według jednej z historii, to siostra Zuzanna Skowron, miała odpowiadać za jego wybór. Sam Dymsza podobno marzył o bardziej egzotycznym pseudonimie - "Scipio del Scampio" - który zapisał sobie na kartce. Los jednak spłatał figla. Gdy z teatru zadzwoniono z prośbą o szybkie podanie pseudonimu, kartka z wymyślną wersją miała się gdzieś zapodziać. W tej sytuacji Zuzanna, zapytana z zaskoczenia, miała spontanicznie rzucić nazwę "Dymsza". 

Istnieje jednak również inna wersja tej historii, którą przywoływał sam artysta. Według niej inspiracją dla pseudonimu miało być nazwisko Leopolda Dymszy - posła do carskiej Dumy, które młody aktor wypatrzył w kalendarzu "Kuriera Porannego". Pomysł na zmianę nazwiska miał z kolei paść ze strony sekretarza teatru "Miraż", który uznał, że prawdziwe nazwisko Bagiński nie brzmi wystarczająco scenicznie.

Adolf Dymsza
Adolf Dymsza
Źródło zdjęcia: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Gdyby urodził się w Ameryce, zagnałby do rogu Charliego Chaplina. Adolf Dymsza prężnie rozwijał zawód 

Lata 30. były dla Adolfa Dymszy okresem absolutnego triumfu. Występował w najpopularniejszych filmach i rewiach, a jego aranże znała cała Polska. Ogromną popularność przyniosły mu role w takich filmach jak "Antek policmajster" (1935), gdzie stworzył jedną z najbardziej ikonicznych postaci w swojej karierze. Równie dużym sukcesem okazały się: "Ada! To nie wypada!" (1936),"Paweł i Gaweł" (1938) oraz "Nikodem Dyzma" (1956)

Równolegle aktor był jedną z największych gwiazd scen rewiowych Warszawy. Występował w popularnych teatrzykach, takich jak "Qui Pro Quo" czy "Cyrulik Warszawski", gdzie błyskawicznie zdobywał sympatię widzów. Jego sceniczne kreacje często opierały się na typie warszawskiego cwaniaka - błyskotliwego, zadziornego, ale jednocześnie niezwykle sympatycznego bohatera

To właśnie w tym okresie ukształtował się jego artystyczny znak rozpoznawczy -"Dodek", czyli postać, która łączyła żywiołowość i uliczny humor Warszawy.  

Gdyby Dymsza urodził się w Ameryce, zagnałby do rogu Charliego Chaplina, Bustera Keatona i Harolda Loyda  
- pisał o nim Marian Hemar.
Adolf Dymsza
Adolf Dymsza
Źródło zdjęcia: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Jego życie prywatne nie było usłane różami. Adolf Dymsza zmierzył się z rodzinnymi tragediami

Choć na scenie świecił triumfy, życie osobiste Adolfa Dymszy było pełne dramatów. W 1929 roku poślubił tancerkę Zofią Olechnowicz, z którą stworzył wieloletnie małżeństwo. Para doczekała się trójki dzieci, jednak wspólna rodzinna przyszłość nie była im pisana. Wszystkie trzy pociechy zmarły na grypę.  

Marząc o wielkiej rodzinie, Adolf i Zofia niedługo potem powitali na świecie cztery córki - Wisławę, Jadwigę (Zofię), Janinę oraz Anitę. Ostatnia z nich podążyła drogą artystyczną ojca.

Adolf Dymsza z żoną Zofią Olechnowicz
Adolf Dymsza z żoną Zofią Olechnowicz
Źródło zdjęcia: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Jego wybory zawodowe budziły spore kontrowersje. Czy Adolf Dymsza współpracował z Niemcami?

Okres II wojny światowej był dla Adolfa Dymszy jednym z najbardziej kontrowersyjnych i jednocześnie najtrudniejszych momentów życia. Po zamknięciu przedwojennych scen aktor nie zniknął całkowicie z Warszawy - zdecydował się występować w tzw. jawnych teatrach, które działały pod nadzorem niemieckich władz okupacyjnych. Właśnie ta decyzja stała się później źródłem największych sporów dotyczących jego biografii. 

Po wojnie Dymszy zarzucano współpracę z okupantem, co w realiach powojennej Polski miało bardzo poważne konsekwencje środowiskowe. Został objęty swoistym "nieformalnym zakazem występów" - przez pewien czas odsunięto go od sceny i filmu, a jego nazwisko było pomijane w oficjalnym życiu teatralnym.  

Część interpretacji wskazuje jednak, że gwiazdor nie tyle "współpracował" z okupantem w sensie ideologicznym, ile próbował przetrwać jako aktor i utrzymać kontakt z publicznością w warunkach wojennej rzeczywistości. 

Janina Brochwiczówna i Adolf Dymsza w jednej ze scen komedii
Janina Brochwiczówna i Adolf Dymsza w jednej ze scen komedii
Źródło zdjęcia: Narodowe Archiwum Cyfrowe

Adolf Dymsza umierał z dala od publiczności. Mierzył się z chorobą 

Ostatnie lata życia Adolfa Dymszy były dalekie od blasku, z którym kojarzono go w okresie największej kariery. Z biegiem czasu jego stan zdrowia stopniowo się pogarszał - cierpiał na wadę słuchu, a w mediach pojawia się także informacja o chorobie Alzheimera.  

Problemy zdrowotne sprawiły, że nie był już w stanie funkcjonować bez stałej opieki. Na ostatnie dwa lata życia został przeniesiony do Domu Opieki Społecznej w Górze Kalwarii. Duże kontrowersje wywoływał też fakt, że żadne z dzieci nie podjęło się próby opieki nad schorowanym ojcem.  

Adolf Dymsza zmarł 20 sierpnia 1975 roku w wieku 75 lat. Jego śmierć nie odbiła się szerokim echem. Został pochowany w na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. 

Adolf Dymsza
Adolf Dymsza
Źródło zdjęcia: Narodowe Archiwum Cyfrowe

CZYTAJ TEŻ: Reżyser Jerzy Antczak powiedział, że "Bóg dał jej wszystko". Elżbieta Starostecka wybrała dom zamiast blasku fleszy

Autorka/Autor: Aleksandra Piwowarczyk