WYWIAD

Aleksandra Konieczna i Bartłomiej Kotschedoff w "interAKCJA. Starcie pokoleń" bez lukru o aktorstwie. "Nie mam zamiaru żyć z jątrzącą się raną odrzucenia"

Aleksandra Konieczna, Małgorzata Czop, Bartłomiej Kotschedoff
Aleksandra Konieczna i Bartłomiej Kotschedoff w "interAKCJA. Starcie pokoleń" bez lukru o aktorstwie
Dodaj do preferowanych źródeł w Google
Czy współczesnym aktorom pracuje się łatwiej niż ich starszym kolegom? Z jednej strony młodzi wchodzą dziś do zawodu ze znacznie większą świadomością własnych granic, korzystają z psychoterapii i mogą liczyć na rozwiązania, których kiedyś w branży nie było. Z drugiej muszą mierzyć się z presją social mediów, zasięgami, odrzuceniem i nieustannym oczekiwaniem na kolejną rolę. W kolejnym odcinku "interAKCJA. Starcie pokoleń" Aleksandra Konieczna i Bartłomiej Kotschedoff spotkali się z Małgorzatą Czop, by skonfrontować doświadczenia dwóch generacji i porozmawiać o tym, jak naprawdę wygląda życie aktora poza czerwonym dywanem.
Z tego artykułu dowiesz się:
  • jak zmieniło się podejście do granic i nadużyć w szkołach aktorskich;
  • dlaczego psychoterapia stała się ważna dla Bartłomieja Kotschedoffa;
  • czy zasięgi w social mediach mogą zdecydować o otrzymaniu roli;
  • dlaczego Kotschedoff nie chce poświęcać zdrowia dla aktorstwa;
  • jak Aleksandra Konieczna nauczyła się szybko wychodzić z trudnych ról;
  • dlaczego Kotschedoff został własnym agentem;
  • co Konieczna mówi o zarobkach aktorów i pięciu latach bez roli filmowej;
  • jak aktorzy próbują łączyć pracę z życiem prywatnym;

Aleksandra Konieczna i Bartłomiej Kotschedoff. Dwa pokolenia, jeden zawód

Aleksandra Konieczna jest aktorką teatralną, filmową i serialową, a także reżyserką. Szeroka publiczność zna ją m.in. jako Honoratę z "Na Wspólnej”, ale ma na koncie wiele docenionych kreacji filmowych i teatralnych. Za role w "Ostatniej rodzinie", "Jak pies z kotem" i "Bożym ciele" była nagradzana Polskimi Nagrodami Filmowymi Orły. Jest również autorką książki „"Anyżowe dropsy".

Bartłomiej Kotschedoff to aktor i scenarzysta. Współtworzył scenariusz "Ataku paniki" Pawła Maślony, w którym także zagrał. W ostatnich latach pojawiał się w produkcjach filmowych i serialowych, a własną drogę zawodową coraz częściej buduje na swoich zasadach. Trzy lata temu zrezygnował z reprezentującej go agencji i został, jak sam mówi, własnym agentem. Widzowie HBO Max mogą go znać z takich produkcji jak "Odwilż" czy "Scheda".

Aleksandra Konieczna, Małgorzata Czop, Bartłomiej Kotschedoff
Aleksandra Konieczna, Małgorzata Czop, Bartłomiej Kotschedoff

Choć ich doświadczenia są różne, w czasie rozmowy szybko okazało się, że w wielu kwestiach mówią podobnym językiem.

Aleksandra Konieczna o szkole aktorskiej. "Można było z nami robić, co się chciało"

Rozmowa rozpoczęła się od początków w zawodzie. Czy młoda osoba wchodząca do zawodu powinna mieć "twardą skórę"? A może właśnie wrażliwość, na której aktorstwo jest zbudowane, wymaga szczególnej ochrony?

Konieczna zwróciła uwagę na paradoks szkoły aktorskiej. Młodzi ludzie podejmują jedną z najważniejszych decyzji w życiu w momencie, w którym nie są jeszcze świadomi konsekwencji wielu swoich wyborów.

Kiedy ja wchodziłam do zawodu, w porównaniu do dzisiejszych czasów... w ogóle nie ma co porównywać. Ruchu #MeToo nie było wtedy jeszcze na świecie. Z nami – wrażliwymi studentami i studentkami, zwłaszcza na wydziale aktorskim, gdzie w grę wchodzi wyzwalanie emocji i mocny kontakt z ciałem – można było robić, co się chciało
mówiła aktorka

Jak przyznała, nie istniały wtedy rozwiązania, które dziś coraz częściej mają chronić aktorów, choćby koordynatorzy scen intymnych. Co więcej, ona sama nie wiedziała wówczas, że ma prawo oczekiwać ochrony.

Aleksandra Konieczna
Aleksandra Konieczna

– Myślę, że moja kobiecość na przykład dostawała mocno wciry wtedy. Tylko nie byłam tego świadoma. Nie wiedziałam, że ja mogę w ogóle chcieć jakiejkolwiek ochrony – przyznała.

Jej mechanizmem obronnym okazał się temperament. Złość często pojawiała się wcześniej niż świadoma myśl, że ktoś przekracza jej granice.

– To ciało mi pokazywało chyba szybciej niż moja głowa (...), że następowało jakieś przekroczenie granic. Ja wtedy reagowałam złością, nawet czasem gniewem. To mnie chroniło, ale to nie było instytucjonalne. To było moje własne – tłumaczyła.

Terapia pomogła Kotschedoffowi zrozumieć własną wrażliwość

Bartłomiej Kotschedoff przyznał, że również miał łatwy dostęp do gniewu i przez długi czas to właśnie on pomagał mu stawiać granice. Z czasem zaczął jednak robić to bardziej świadomie. Duże znaczenie miała dla niego psychoterapia.

Mi dopiero pomogła taka praca nad sobą i zrozumienie swoich odczuć i emocji, i też tego, że mam wrażliwość, którą trzeba się zająć. I to nie jest nic wstydliwego
mówiła Kotschedoff

Aktor zwrócił uwagę również na szczególną sytuację mężczyzn w swoim zawodzie. Z jednej strony aktorstwo wymaga dostępu do emocji i ogromnej wrażliwości. Z drugiej mężczyźni nadal mierzą się ze stereotypową potrzebą prezentowania siły i odporności.

My jeszcze bardziej staramy się udawać, że nic nas nie boli. (...) Rozpadanie się tej fasady stereotypowej to jest proces bolesny, ale później o tyle korzystny, że rozumiesz, że twoja siła wynika z twojej wrażliwości, a nie, że musisz udawać, że jesteś silny dlatego, że jesteś bardzo wrażliwy
tłumaczył aktor

Konieczna o internetowej nienawiści. "Choćbym nie wiem, co zrobiła, zawsze będę Honoratką z «Na Wspólnej»”

Rozmowa o granicach szybko przeniosła się do internetu. Konieczna przyznała, że czyta komentarze na swój temat, choć nie traktuje ich jako źródła wiedzy o sobie. Bardziej interesują ją jako materiał do obserwacji społecznych.

Zauważa przy tym ogromną różnicę pomiędzy publicznością polskiego kina i telewizji.

– Choćbym nie wiem, co zrobiła, to zawsze będę Honoratką z "Na Wspólnej” w najlepszym razie – powiedziała.

Aktorka krytycznie odnosi się przede wszystkim do łatwości wydawania kategorycznych ocen bez próby zdobycia jakichkolwiek informacji.

– Taki rodzaj ignorancji uświęconej, że można się popisywać na ten temat, że się nie wie. No to się dowiedz. Przeczytaj, wejdź w artykuł, cokolwiek, zorientuj się na świecie – mówiła.

Sama nie chce już zresztą używać łagodniejszego określenia „hejt”.

Przestaję używać słowa hejt. Nienawiść, tak jak Olga Tokarczuk proponuje, bo hejt się już opatrzył, jakiś jest bezpieczny. Nienawiść po prostu do artystów jest straszna
powiedziała Konieczna

Kotschedoff funkcjonuje w sieci znacznie mniej intensywnie. Określił siebie jako „analogowy typ człowieka”. Jednocześnie nie chce całkowicie odcinać się od rzeczywistości, w której media społecznościowe stały się częścią wykonywania zawodu.

Jego zdaniem internet pozwala też ludziom rozładowywać emocje w sposób, na który często nie zdecydowaliby się podczas bezpośredniego spotkania.

Social media są tubą do odreagowywania frustracji, których nie możemy zrobić w rzeczywistości, bo nie mamy na to odwagi. Bardzo rzadko można spotkać się z tym, że ktoś na żywo powie ci to, co pisze w komentarzach

Przeszedł casting, ale potrzebny był ktoś "z dużymi zasięgami"

Social media mają dziś znaczenie nie tylko w kontakcie z widzami. Jak wynika z doświadczenia Kotschedoffa, mogą pojawić się również przy decyzjach obsadowych.

Bartek Kotschedoff
Bartek Kotschedoff
Źródło zdjęcia: TVN

Aktor zdradził, że pomyślnie przeszedł zdjęcia próbne, jednak ostatecznie producent miał zdecydować, że do projektu potrzebna jest osoba z większymi zasięgami.

Przeszedłem pomyślnie zdjęcia próbne, ale powiedzieli, że niestety producent zdecydował, że musimy mieć aktora z dużymi zasięgami. (...) Ja nie jestem zdolny w ogóle do dużych zasięgów, do kreowania samemu tego contentu
powiedział Kotschedoff

Konieczna postanowiła wcześniej sprawdzić tę kwestię „u źródła”. Jak relacjonowała, dwie producentki pytane przez nią o znaczenie zasięgów przy obsadzie zapewniły, że nie stanowią one decydującego kryterium.

Kotschedoff zwrócił jednak uwagę, że wiele może zależeć od charakteru projektu.

– Kino artystyczne rządzi się swoimi prawami. A jeżeli robimy coś bardzo komercyjnego, no to wiadomo, że aktor, który ma, nie wiem, pół miliona na Instagramie, przynosi konkretne zyski marketingowe – zaznaczył.

Ile może kosztować aktora rola? Kotschedoff stawia granicę

Jednym z najbardziej osobistych tematów rozmowy okazała się cena, jaką aktor jest gotowy zapłacić za rolę. Kotschedoff mówi wprost: nie zamierza świadomie niszczyć swojego zdrowia dla lepszego efektu na ekranie.

Nie zaryzykuję na pewno swojego zdrowia. W sensie nie poświęcę się dla roli takim aktorstwem totalnym, gdzie świadomie miałbym niszczyć swoje zdrowie po to, żeby uzyskać zadowalający efekt
mówił aktor

Wspominał m.in. o drastycznym chudnięciu czy celowym niewysypianiu się. Sam nie chce sięgać po takie metody.

Jednocześnie przyznał, że właśnie pracuje nad wyjątkowo obciążającą rolą. Gra człowieka znajdującego się w ciężkim kryzysie i już dziś wie, że podobnych propozycji być może będzie w przyszłości unikał.

– To, co teraz robię aktorsko, jest dla mnie bardzo dobrym doświadczeniem, ale kosztuje mnie to już tak dużo, że wolałbym nie następnym razem – przyznał.

Po pracy potrzebuje czasu, żeby wrócić do własnej rzeczywistości.

Izoluję się trochę po pracy. Robię sobie przerwę, zanim spotkam się z przyjaciółmi czy z rodziną, żeby jakoś wrócić do siebie i wtedy wejść do rzeczywistości. (...) To jest wyczerpujące strasznie
dodał aktor

Aleksandra Konieczna: „Żyję, to żyję, gram, to gram”

Konieczna wypracowała zupełnie inny sposób funkcjonowania. Od ponad 20 lat korzysta, jak mówi, z metody Stelli Adler. Pozwala jej ona wejść bardzo głęboko w graną postać, ale równie szybko ją zostawić.

Aleksandra Konieczna
Aleksandra Konieczna
Źródło zdjęcia: Michał Woźniak/East News
Nauczyłam się bardzo głęboko na raz wchodzić w rolę, trwać w niej, na raz wychodzić. Ja bardzo głęboko wchodzę, ale bardzo szybko wychodzę. (...) Tym sposobem, głęboko wchodząc na krótko i wychodząc od razu, osiągnęłam chyba to, że mnie to tak nie kosztuje, bo ja tego nie trzymam

W jej podejściu aktorstwo jest pracą, która powinna mieć jasno wyznaczony początek i koniec.

– Żyję, to żyję, gram, to gram. To jest praca – podsumowała.

Pomogło jej także życie. Przez lata samodzielnie wychowywała córkę.

– Gdzie ja tam miałam czas na wychodzenie z roli? To ja przyjeżdżałam do teatru czy tam do telewizji jak na wczasy. Dopiero potem zaczynało się życie – żartowała.

"Ja się leczę aktorstwem". Dwa różne sposoby na ten sam zawód

Kotschedoff aktorstwo postrzega również jako praktykę uważności. Przygotowuje swoją postać przed wejściem na plan, ale podczas sceny najważniejsze staje się dla niego reagowanie na partnera i to, co rzeczywiście wydarza się w danej chwili.

– Te momenty, kiedy mnie zabiera dana chwila i jakoś mnie prowadzi, i ja na niej się poruszam, to są najlepsze momenty. (...) Czuję się tak absolutnie obecny wtedy – mówił.

To właśnie potrzeba bycia „tu i teraz” sprawia, że aktorstwo połączyło się u niego również z pracą nad samym sobą.

Dla mnie w pewnym momencie aktorstwo stało się okazją do swojej praktyki uważności, do tego, żeby być. Ja się leczę aktorstwem

Konieczna błyskawicznie podchwyciła ten wątek, ale zrobiła to w swoim stylu.

– Ja też lubię właśnie w aktorstwie to, że to nie ja muszę płacić za tę terapię, tylko mi za to płacą. (...) Bardzo lubię się wypłakiwać za pieniądze – żartowała.

Odrzucenie jest wpisane w ten zawód

"interAKCJA. Starcie pokoleń” nie mogło ominąć jednego z najtrudniejszych elementów zawodu: czekania na telefon.

Konieczna zauważyła, że aktor może czekać na propozycję rok, dwa, a nawet znacznie dłużej. Dlatego jej zdaniem dobrze jest budować życie także poza samym graniem.

– Dla jakiegoś balansu należy po prostu mieć co innego w życiu zawodowym. (...) Nie ma w nich tej desperacji, że koniecznie muszą coś zagrać – mówiła.

Bartłomiej Kotschedoff
Bartłomiej Kotschedoff
Źródło zdjęcia: X-NEWS

Kotschedoff zna tę desperację z własnego doświadczenia.

Nie mam zamiaru cały czas żyć z jątrzącą się raną odrzucenia, że mnie nie widzą, że tak się staram, że tyle pracuję, że mnie nie zapraszają na zdjęcia próbne. (...) Faktycznie mi to mocno doskwierało, że nie mam pracy

Ratunkiem okazała się własna twórczość. Zaczął pisać, ponieważ nie chciał, by możliwość opowiadania historii zależała wyłącznie od tego, czy ktoś zaproponuje mu rolę.

W ten sposób powstał m.in. scenariusz „Ataku paniki”. Dziś zajmuje się także ceramiką.

– Przez to myślę, że nie zrezygnowałem z siebie. Stworzyłem sobie szansę, przestrzeń na to, żeby ta potrzeba twórcza się spełniała – mówił.

Konieczna także pisze. Podczas spotkania zdradziła, że pracuje nad drugą książką i rozważa samodzielne jej wydanie.

Kotschedoff został własnym agentem

Najdalej w przejmowaniu kontroli nad własnym życiem zawodowym Kotschedoff poszedł trzy lata temu. Zrezygnował z agencji aktorskiej i sam zaczął kontaktować się z reżyserami obsady, producentami oraz twórcami.

– Jak zaczynam się sam za coś brać w swoim życiu i nie polegam na innych tak bardzo, to życie mi się zmienia na lepsze bardzo szybko – tłumaczył.

Dziś sam prowadzi swój kalendarz, negocjuje stawki i podpisuje umowy.

Okazuje się, że to można robić, będąc aktorem, i jest się traktowanym poważnie, jeśli samego siebie się tak traktuje. I to działa po prostu. (...) Mam najlepiej od tych trzech lat, bo widocznie taka jest moja droga

Co więcej, jego sposób działania zwrócił uwagę samych agencji.

– Dostałem nawet propozycję ostatnio od agencji aktorskich. Nie będę mówić jakich, ale dwóch, czy bym nie chciał zostać agentem w ich agencji, skoro mi tak dobrze idzie zajmowanie się sobą samym – zdradził.

Konieczna: "Przez pięć lat nie zagrałam w filmie żadnej roli"

Rozmowa o zawodowej niepewności doprowadziła również do pieniędzy. Konieczna mocno sprzeciwiła się wyobrażeniu, że rozpoznawalny czy nagradzany aktor automatycznie należy do świetnie zarabiającej grupy.

Co więcej, jej zdaniem same nagrody potrafią wręcz utrudnić sytuację.

– Ludzie w Polsce nie lubią (...) nagrodzonych osób. Nie lubią, bo one zagrażają, tak? One ile będą chciały za dzień zdjęciowy? – mówiła.

Przywołała także funkcjonujące w branży określenie „klątwy nagród w Gdyni”. Jej własne doświadczenie jest wymowne.

Ja przez pięć lat nie zagrałam w filmie żadnej roli. (...) Równocześnie grasz jakiś serial, coś tam, więc niby jesteś, ale jesteś pięć lat bez filmu

Jeszcze mocniej rozprawiła się z finansowym mitem na własnym przykładzie. Jej zdaniem informacja o stawce aktora za pojedynczy dzień zdjęciowy nie mówi właściwie nic o jego realnej sytuacji finansowej.

Ludzie czytają: za jeden dzień zdjęciowy, ale nie wiedzą, że tego dnia zdjęciowego w ogóle nie masz i przez rok. Można nie mieć tak jak ja przez pięć lat. (...) My na tych czerwonych dywanach nie jesteśmy wcale żadną lepszą, lepiej zarabiającą kastą. (...) W zawodzie aktorskim się takich pieniędzy nie zarabia
powiedziała Konieczna

Praca, rodzina i granice prywatności

Konieczna otwarcie mówiła również o tym, jak wymagające było łączenie pracy z samodzielnym wychowywaniem córki.

Jeśli nie ma pomocy rodziny, to to jest w ogóle skok o tyczce sześciometrowej. W ogóle to jest po prostu prawie niewykonalne albo wykonalne takim trudem, że zdrowie cierpi. (...) W moim przypadku tak było

Kotschedoff jest obecnie w związku z aktorką. Jak mówi, wspólne rozumienie realiów zawodu wiele ułatwia. Ma też osobną kawalerkę, która pełni funkcję przestrzeni do pracy nad scenariuszem i rolami. Czasem zostaje w niej po planie, żeby przed powrotem do domu „wrócić do siebie”.

Konieczna przez lata działała dokładnie odwrotnie. Córka niemal nigdy nie widziała jej uczącej się tekstu w domu. Granica między pracą i życiem prywatnym była dla aktorki koniecznością.