- Jakie polskie piosenki opowiadają o ojczyźnie?
- Które utwory przypominają o najważniejszych momentach polskiej historii?
Jacek Kaczmarski - "Mury" (1978)
Jedna z najbardziej rozpoznawalnych polskich pieśni wolnościowych. "Mury" Jacek Kaczmarski napisał w 1978 roku, inspirując się utworem katalońskiego pieśniarza Lluísa Llacha "L'Estaca", powstałym w 1968 roku. Piosenka szybko zyskała ogromną popularność w środowiskach opozycyjnych i stała się nieoficjalnym hymnem Solidarności. Była śpiewana podczas demonstracji, strajków i w czasie stanu wojennego.
Co ciekawe, pierwotne przesłanie Kaczmarskiego różniło się od tego, które nadała utworowi publiczność. Autor opowiadał o nieufności wobec masowych ruchów i o tym, jak tłum potrafi przejąć dzieło artysty i nadać mu własne znaczenie. Najbardziej rozpoznawalny fragment "A mury runą" na stałe wszedł do polskiej kultury.
Jan Pietrzak - "Żeby Polska była Polską" (1976)
"Żeby Polska była Polską" to kolejna pieśń, która dla wielu Polaków ma szczególne znaczenie. Autorem tekstu jest Jan Pietrzak, a muzykę skomponował Włodzimierz Korcz. Inspiracją do jego stworzenia były wydarzenia czerwca 1976 roku, kiedy w Radomiu, Ursusie i Płocku doszło do robotniczych protestów przeciwko podwyżkom cen. Pietrzak chciał przypomnieć, że patriotyzm należy do obywateli, a nie do władzy.
Piosenka początkowo była wykonywana w warszawskim kabarecie "Pod Egidą". Jej popularność szybko wykroczyła jednak poza scenę kabaretową. Publiczność tak entuzjastycznie reagowała na utwór, że cenzura zabroniła wykonywania go na bis. W 1981 roku pieśń zabrzmiała podczas festiwalu w Opolu, a później stała się jednym z symboli Solidarności.
Grzegorz Ciechowski - "Nie pytaj o Polskę" (1988)
Grzegorz Ciechowski, występujący wówczas jako Obywatel G.C., stworzył jeden z najbardziej poruszających utworów o relacji człowieka z ojczyzną. "Nie pytaj o Polskę" ukazało się w 1988 roku na albumie "Tak! Tak!". Piosenka nie jest jednak typową pieśnią patriotyczną. Ciechowski przedstawia Polskę jako kraj pełen problemów, rozczarowań i trudnej codzienności, a jednocześnie miejsce, z którym człowieka łączy silna, niemal bezwarunkowa więź. To opowieść o miłości do ojczyzny mimo jej wad i niedoskonałości.
Jan Pietrzak - "Taki kraj" (1988)
"Jest takie miejsce, taki kraj" - to słowa, które wielu Polaków potrafi zaśpiewać z pamięci. Piosenka Jana Pietrzaka przedstawia ojczyznę jako miejsce pełne kontrastów: pięknych krajobrazów, bogatej historii, trudnych doświadczeń i narodowych nadziei. Nie jest to wyłącznie idealistyczny obraz kraju. W utworze pojawia się również świadomość jego problemów i skomplikowanych losów.
Pietrzak odwołuje się do wspólnej pamięci historycznej, pokoleń walczących o niepodległość i przywiązania do rodzinnej ziemi. "Taki kraj" z czasem stał się jedną z najbardziej rozpoznawalnych piosenek patriotycznych, wykonywanych podczas uroczystości i koncertów związanych z polską historią.
Czerwone Gitary - "Biały krzyż" (1968)
"Biały krzyż" to jedna z najbardziej poruszających polskich piosenek poświęconych pamięci tych, którzy walczyli o wolność ojczyzny. Muzykę skomponował Krzysztof Klenczon, a słowa napisał Janusz Kondratowicz. Inspiracją była historia ojca Klenczona, Czesława, żołnierza Armii Krajowej i uczestnika powojennego podziemia antykomunistycznego. Podczas spaceru w okolicach Zakopanego muzycy natknęli się na samotny, zniszczony krzyż. Ten obraz stał się punktem wyjścia do stworzenia utworu upamiętniającego poległych żołnierzy i ludzi, którzy nie wrócili z walk o niepodległość.
W 1969 roku Czerwone Gitary otrzymały za "Biały krzyż" nagrodę Ministra Kultury i Sztuki podczas festiwalu w Opolu.
Marek Grechuta - "Ojczyzna" (1994)
Marek Grechuta w utworze "Ojczyzna" przedstawił patriotyzm w nieco inny sposób niż twórcy pieśni powstańczych i protestacyjnych. Piosenka pochodzi z albumu "Dziesięć ważnych słów", wydanego w 1994 roku. Artysta jest zarówno autorem tekstu, jak i muzyki. Nie opowiada w niej o wojnie czy politycznych konfliktach, ale o tym, co tworzy narodową tożsamość. Odwołuje się do polskiej historii, zabytków, literatury, języka i dziedzictwa kolejnych pokoleń. W jego interpretacji ojczyzna nie jest jedynie miejscem na mapie, lecz wspólnotą doświadczeń, tradycji i kultury.
Krystyna Prońko - "Psalm stojących w kolejce" (1980)
Nie wszystkie piosenki o Polsce muszą opowiadać o wielkich wydarzeniach historycznych. Czasami wystarczy opisać codzienność zwykłych ludzi. Tak właśnie powstał "Psalm stojących w kolejce", napisany przez Ernesta Brylla z muzyką Wojciecha Trzcińskiego. Utwór pochodzi z 1980 roku i był częścią musicalu "Kolęda nocka", którego premiera odbyła się w 1981 roku. Piosenkę wykonywała Krystyna Prońko.
Inspiracją była rzeczywistość PRL-u, w której kolejki przed sklepami stanowiły codzienny element życia. Tekst opowiada jednak o czymś znacznie większym niż trudności z zakupami. To historia ludzi zmęczonych sytuacją w kraju, czekających na zmianę i lepszą przyszłość.
Chłopcy z Placu Broni - "Kocham wolność" (1990)
"Kocham wolność" zespołu Chłopcy z Placu Broni ukazało się na debiutanckim albumie grupy "O! Ela!" z 1990 roku. Autorem piosenki był lider zespołu Bogdan Łyszkiewicz. Choć utwór nie opowiada bezpośrednio o polskiej historii, stał się ważnym symbolem przemian społecznych i politycznych. Jego przesłanie dotyczy przede wszystkim niezależności, prawa do podejmowania własnych decyzji i życia bez narzuconych ograniczeń.
Chwytliwy refren "Wolność kocham i rozumiem" sprawił, że piosenka otrzymała miano symbolu obywatelskich protestów i manifestacji. Po śmierci Bogdana Łyszkiewicza w 2000 roku utwór nabrał dodatkowego, sentymentalnego znaczenia dla fanów zespołu.
Kult - "Polska" (1987)
"Mieszkam w Polsce" - tak brzmi jeden z najbardziej rozpoznawalnych utworów zespołu Kult, znany również pod krótszym tytułem "Polska". Muzykę skomponowali członkowie zespołu, a tekst napisał Kazik Staszewski. Utwór znalazł się na albumie "Posłuchaj to do Ciebie", wydanym w 1987 roku.
Kazik pokazuje Polskę przez pryzmat codzienności, społecznych problemów i absurdów ówczesnej rzeczywistości. Nie brakuje w niej ironii, charakterystycznej dla twórczości Kultu. Piosenka stała się jednym z ważnych głosów muzycznego pokolenia dorastającego w schyłkowym okresie PRL-u.
T.Love - "Warszawa" (1990)
Utwór pochodzi z albumu "Pocisk miłości" wydanego w 1991 roku. To nostalgiczna opowieść o Warszawie, jej ulicach, atmosferze i emocjonalnej więzi z miastem. Muniek Staszczyk śpiewa o stolicy z charakterystyczną dla siebie mieszanką czułości, ironii i melancholii.
Dla wielu osób piosenka ma również wymiar pokoleniowy - przypomina o przemianach, jakie przechodziła stolica na przełomie lat 80. i 90. "Warszawa" do dziś regularnie rozbrzmiewa podczas koncertów, wydarzeń miejskich i spotkań związanych z historią miasta.
Maryla Rodowicz - "Tango na głos, orkiestrę i jeszcze jeden głos" (1989)
Utwór Maryli Rodowicz pokazuje bardziej metaforyczne i niejednoznaczne oblicze polskiej piosenki. "Tango na głos, orkiestrę i jeszcze jeden głos" opowiada o spotkaniu z tajemniczym głosem, który zwraca się do bohaterki i wydaje jej polecenia. W utworze można dostrzec aluzje do relacji jednostki z władzą, podporządkowania i mechanizmów kontroli. Nie jest to klasyczna pieśń patriotyczna, ale jej wymowa dobrze wpisuje się w atmosferę końca lat 80., kiedy Polska znajdowała się u progu wielkich przemian.
Czesław Niemen - "Sen o Warszawie" (1966)
Trudno wyobrazić sobie zestawienie najważniejszych polskich piosenek o ojczyźnie bez "Snu o Warszawie" Czesława Niemena. Piosenka z 1966 roku znalazła się na albumie "Dziwny jest ten świat" i szybko stała się się jednym z najbardziej rozpoznawalnych utworów w dorobku artysty. "Sen o Warszawie" to pełna nostalgii opowieść o tęsknocie za rodzinnym miastem, jego ulicami, atmosferą i wyjątkowym klimatem. Choć tekst nie jest bezpośrednio patriotycznym manifestem, doskonale oddaje emocjonalną więź z miejscem, z którego się pochodzi.
Z czasem piosenka zyskała status nieoficjalnego hymnu stolicy. Szczególne miejsce zajmuje również wśród kibiców Legii Warszawa, którzy od 2004 roku śpiewają ją przed rozpoczęciem spotkań na stadionie przy Łazienkowskiej.
CZYTAJ TEŻ: Byli najseksowniejszymi mężczyznami świata. Tak wyglądają dziś ulubieńcy magazynu "People"
Wejdź na Player.pl i obejrzyj ulubione filmy, programy i seriale