Jednak istnieją ludzie, którzy konsekwentnie i od lat utrzymują zdrowe nawyki w pracy oraz potrafią postawić odważnik w odpowiednim miejscu, między życiem zawodowym a życiem prywatnym. Jak to robią? Jak zadbać o równowagę między życiem a pracą w 2026 roku i trafić do grona cichych bohaterów, którzy skutecznie praktykują work-life balance?
Work-life balance 2026 - czym tak naprawdę jest?
Work-life balance brzmi trochę jak kolejny pusty korporacyjny termin, który pięknie niesie się po sali podczas prezentacji, jednak daleko mu do realnego wykorzystania. Choć na pierwszy rzut oka tak to wygląda, to work-life balance jest na polskim rynku pracy od lat zakamuflowany między innymi w… Kodeksie Pracy. Tak, szeroko rozumiane przepisy Prawa Pracy już od dekad regulują podstawowe aspekty utrzymywania choć minimalnej równowagi między życiem a pracą. Mówimy tu o:
- czasie pracy - regulowany jest maksymalny czas pracy jaką może wykonywać pracownik zatrudniony na etacie, określane są również zakresy przerw i dni wolnych,
- ulropie - w Kodeksie Pracy znajdziemy także zapisy jasno określające prawo do urlopu, a także wyznaczające jego zakres, a nawet długość jednorazowego wykorzystania,
- prawie do odmowy nadgodzin - temat nadgodzin jest szeroko omawiany w przepisach Prawa Pracy, dzięki czemu pracownik jest chroniony przed wyzyskiem i nienormowanymi nadgodzinami,
- prawie do 24 dni pracy zdalnej - przepisy przewidują możliwość wykorzystania 24 dni w roku na pracę zdalną,
- dodatkowej ochronie i przywilejach dla pracowników z dziećmi - work-life balance jest szczególnie ważny, gdy pojawiają się dzieci, ponieważ to często właśnie nasi najbliżsi również ponoszą wysokie koszty braku równowagi w naszym życiu zawodowym.
Koncepcja work-life balance narodziła się stosunkowo niedawno - w latach 70. i 80. XX wieku w Wielkiej Brytanii. Znaczący wzrost gospodarczy i boom korporacyjny sprawiły, że zarówno pracodawcy jak i pracownicy zachłysnęli się pragnieniem sukcesu. Duże korporacje przyciągały tłumy chętnych do pracy, kusząc wysokimi wynagrodzeniami i prestiżem społecznym. Jednak za tą błyszczącą fasadą kryło się przepracowanie, wysoki poziom stresu, nienormatywna liczba nadgodzin oraz brak relacji i regeneracji po pracy. Efekty były widoczne niemal od razu - spadek wydajności, szybkie wypalenie zawodowe, wzrost liczby depresji, pogorszenie relacji, rozpady małżeństw i niska jakość pracy.
Konsekwencje zawodowe i prywatne mieszały się w zawrotnym tempie. Dlatego też zdefiniowanie problemu i wprowadzenie rozwiązań podnoszących znaczenie takiej równowagi, było jak powiew świeżego powietrza w zadymionych biurach. I choć oczywiście zmiany nie przyszły od razu, i na dobrą sprawę do tej pory nie jest idealnie, to jednak od tamtego czasu doświadczamy znacznego polepszenia. Doskonale widać to na przykładzie Gen Z, na którą pomstują pracodawcy, a która zdaje się w pełni rozumieć założenia work-life balance.
Jak wynika z badania Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) Polacy są 7. najbardziej zapracowanym narodem spośród 35 państw przynależących do OECD.
Dlaczego tak trudno utrzymać równowagę?
Skoro założenia work-life balance są dość jasne, to dlaczego wprowadzenie ich w praktyce jest tak trudne? Cóż, współczesne czasy nie wspierają nas w prowadzeniu zrównoważonego trybu życia. Kłody pod nogi rzucają nam przede wszystkim:
Wszechobecna presja efektywności
Coache, influenserzy, celebryci… Kult efektywności, rozwoju i ciągłego dążenia do bogactwa, piękna i młodości. To jest dzisiejszy przekaz medialny, od którego trudno oderwać wzrok. Bo kto z nas nie chciałby być najlepszą wersją siebie - wysportowanym pracownikiem miesiąca, z pobocznym biznesem i weekendowym maratonem za pasem. Niestety wizje te choć piękne, mogą być zgubne. Aby utrzymać takie życie, konieczne jest szybkie tempo i nastawienie na ciągły rozwój - brak tu czasu na leniuchowanie i głupie spędzanie czasu przed Netflixem. Oczywiście w zbyt dużych ilościach też jest to zgubne, jednak odskocznia w postaci ciekawego serialu jest dobrym buforem od codzienności. Warto więc zdobyć się na dystans od internetowych gwiazd Instagrama - bo jak często same powtarzają - to co widzimy na ekranie, nie jest prawdziwe.
Przepracowanie
Cóż… w ostatnich latach inflacja nieźle poprzestawiała domowe budżety, dlatego aktualnie pracownicy mierzą się z przepracowaniem. Wiele osób zdecydowało się skorzystać z drugiego zatrudnienia lub poszukuje dodatkowych funduszy w pobocznych, jednorazowych projektach. Dzięki temu pieniędzy w domu rzeczywiście jest więcej, jednak skutki widoczne są we wzroście przepracowanych osób, które tak naprawdę, z jednej pracy idą od razu do drugiej. W tej rzeczywistości nie ma czasu dla siebie, nie ma czasu na odpoczynek.
Wypalenie zawodowe
Świat mierzy się w falą wypalenia zawodowego. Ten stan znacząco utrudnia wprowadzenie work-life balance, ponieważ zatopieni w rutynie i niezadowoleniu ze swojej pracy tracimy zdolność zauważenia tego problemu. Rosnące tempo życia, presja, pieniądze - to wszystko przysłania realne potrzeby pracowników. Wypalenie zawodowe to emocjonalne odcięcie od pracy, brak zaangażowania, mechaniczne wykonywanie obowiązków i realna niechęć do miejsca, w którym spędzamy większą część dnia. Brzmi jak opis smutnego kadru z jeszcze smutniejszego filmu. Choć samo wypalenie zawodowe można leczyć, to najlepszym lekarstwem jest zapobieganie. Właśnie dlatego zdrowe nawyki w pracy i realny work-life balance są tak ważne.
Praca zdalna
Praca zdalna a zdrowie psychiczne pracowników to temat rzeka. W tym wypadku mówimy o sytuacji, gdy jedno rozwiązanie powoduje szereg skutków, a w zależności od jednostki są one pozytywne lub negatywne. Home office dla jednych jest zabwieniem i jedyną drogą do zachowania równowagi między pracą a życiem, dla drugich to zguba, która powoduje brak możliwości odcięcia się od obowiązków i wiszace widmo ciągłej dostępności dla pracodawcy. Wiele zależy od nastawienia i charakteru pracownika, dlatego temat pracy zdalnej budzi tak dużo kontrowersji. Po prostu jedna osoba pracując z domy wspina się na wyżyny swojej wydajności, bo pracuje w miejscu, które zna najlepiej, ma poczucie bezpieczeństwa i świetnie daje sobie radę bez nadzoru, a druga czuje się zagubiona, ma problemy z organizacją swojej pracy i nie odnajduje się w koncepcji braku realnego kontaktu ze współpracownikami.
Równowaga między życiem a pracą - 5 kroków do wolności
1. Zdrowe nawyki w pracy - drobne, ale codzienne zmiany mogą realnie podnieść komfort i równowagę w pracy. Wprowadź systemowe przerwy, wstań od biurka, zrób kilka przysiadów w łazience podczas mycia rąk, rozciągnij się w pracowniczej kuchni, pijąc kawę, nie siadaj do komputera, ale na 3 minuty stań przy oknie i popatrz, co dzieje się na zewnętrz. Zadbaj o swoje stanowisko pracy - spersonalizuj je. Postaw zdjęcia bliskich, przynieś sobie koc na zimnejsze dni, pij z ulubionego kubka, zadbaj o dobre światło, pracuj z muzyką, jeśli to Cię relaksuje. Nie rezygnuj z drobnych udogodnień.
2. Zarządzanie czasem - w natłoku zajęć trudno utrzymać rygor czasowy. Przedłużone spotkanie czy zbyt długi czas oczekiwania na odpowiedź od kierownika i już rozmywa się cały plan. Znowu musisz zostać o godzinę dłużej, aby nadrobić zaległości powstałe w ciągu dnia - często nie z Twojej winy. W takich sytuacjach wkracza efektywne zarządanie czasem. Musisz priorytetyzować zadania i pogodzić się z tym, że nie wszystko zrobisz w ciągu tych 8 godzin. Pewnych rzeczy nie przeszkoczysz i jeśli szef zwołał spotaknie zespołowe, to niestety mniej pilne sprawy, które miałeś załatwić dzisiaj muszą zaczekac do jutra. Nie naginaj się w nieskończoność. Zarządzanie czasem wymaga dyscypliny i asertywności. Jednocześnie staraj się jasno określać zadania na każdy dzień i nie bierz za dużo na głowę. W ciągu dnia wyodrębnij 2 lub 3 zadania, które musisz zrobić, jednocześnie, co jakiś czas, wchodź w tryb "bez powiadomień". Wyłącz wszystko, co może Cię rozpraszać i poświęć ten czas na maksymalne skupienie.
3. Ruch fizyczny - tu chyba nie trzeba dużo tłumaczyć - ruch fizyczny i świeże powietrze to lekarstwa na wszystkie bolączki współczesności. Staraj się więc wybierać schody zamiast windy, spacer zamiast samochodu lub postaw na kilka prostych ćwiczeń w domu bądź ogrodzie. Aktualnie oferta aktywności fizycznej jest tak szeroka, że z pewnością znajdziesz coś dla siebie. Nawet przysiady podczas mycia zębów rano i wieczorem to już coś.
4. Czas offline - zasada jest prosta, jeśli pracujesz przed ekranem, to czas wolny spędzasz bez telefonu, telewizora, tabletu czy komputera. Nikt nie każe Ci się od razu odcinać, jednak 2-3 godzinki odpoczynku bez niebieskiego światła mogą zdziałać cuda. Oczywiście koniecznie wyłącz dźwięk w komórce i wszystkie powiadomienia. Jesteś teraz po pracy i masz prawo do resetu. Poczytaj, ugotuj coś pysznego, pobaw się z dzieckiem, wyjdź na spacer z psem lub podgoń obowiązki domowe (sprzątanie jest niezwykle relaksujące!). Daj sobie oddech.
5. Sen - musi być priorytetem - zawsze! Wykończony umysł może doprowadzić do tragedii. Dlatego tak ważne jest, aby traktować sen jako numer 1. Jak wykazują badania przeprowadzone przez Narodową Fundację Snu dorosły człowiek między 18. a 64. rokiem życia potrzebuje od 7 do 9 godzin snu na dobę. Jeśli ktoś twierdzi, że po 4 godzinach czuje się jak młody bóg, to niestety jest to szybka droga do wykończenia organizmu. Lepiej spać o godzinę czy dwie za długo, niż za krótko. Większa wydajność, lepsze samopoczucie i skuteczne skupienie to tylko niektóre skutki uboczne korzystania z przywileju długiego snu. Jednocześnie taka regeneracja to najlepsze, co możesz zrobić dla swojego przebodźcowanego umysłu.
Brak równowagi niszczy powoli i w ciszy - dlaczego jest tak niebezpieczny?
Zagrożenia, jakie niesie ze sobą brak równowagi między życiem a pracą, są często niezawuażalne. Zniszczenia w psychice następują powoli, a sam stan wypalenia może trwać latami. Ciągła presja i stres połączone z rutyną oraz brakiem bufora bezpieczeństwa w postaci relacji, hobby czy odpoczynku, to prosta droga do poważnych zaburzeń depresyjnych bądź uzależnień. Niestety, wymagania jakie sobie stawiamy, często mogą prowadzić do przeciążenia, które w krótkim czasie przeobraża się w zwarcie systemu.
Brak work-life balance szybko zamienia się w wypalenie zawodowe, które w 2020 roku zostało wpisane przez Światową Organizację Zdrowia do najnowszej wersji Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11. Nie jest jednak klasyfikowane jako choroba, a jako syndrom zawodowy, znacząco pogarszający jakość życia i prowadzący do pogorszenia stanu zdrowia.
Jedna godzina dłużej w biurze, zamienia się w regularne nadgodziny, które sam sobie zlecasz, dwie wiadomości służbowe wysłane przed samym snem, zamieniają się w samotne wieczory, podczas których analizujesz swój ostatni raport, mimo że już dawno został przyjęty przez kontrahenta. To drobne pułapki, które po ciuchu zabierają Ci równowagę.
Pracodawco! Też możesz pomóc!
Dbanie o stan równowagi nie leży tylko w interesie samego pracownika. Rola strony zatrudniającej jest tutaj również niezwykle ważna. Pracodawcy powinni świadomie dążyć do poprawy warunków zatrudnienia i wdrażania rozwiązań, które pomoga pracownikom znaleźć oraz utrzymać równowagę między życiem a pracą. Zadowolony pracownik, to zysk dla firmy i pozytywnie opinie na GoWork.pl. Co możesz zrobić jako pracodawca?
Regenaracja pracownika
Dbaj o to, aby Twoi podwładni mieli jasne harmonogramy urlopów. Monitoruj wykorzystanie dni wolnych i stwarzaj warunki do tego, aby mogli bez większych problemów korzystać z urlopów wypoczynkowych. Obserwuj uważnie zaangażowanie oraz zmęczenie pracowników, nawet tych na najniższych szczeblach Twojej firmy, i na bieżąco zarządzaj dniami wolnymi.
Różne formy pracy
Praca zdalna lub hybrydowa to dla wielu pracowników zbawienie, dlatego w miarę możliwości optwieraj te ścieżki dla swojego zespołu. Do tego świetne efekty przynoszą ruchome godziny pracy i elastyczne grafiki. Przetestuj kilka rozwiązań, aż znajdziesz złoty środek.
Odłączaj się
Jako pracodawca też możesz się odłączyć. Wieczorem nie myśl o tym, co masz zrobić jutro i nie zamęczaj podwładnych wiadomościami czy telefonami. Nawet jeśli coś Ci się przypomniało i szybko chcesz przekazać nowy pomysł Halinie z księgowości, to zamiast pisać do niej SMS-a o 20:00 w sobotę, zanotuj to u siebie i powiedz jej w poniedziałek rano. Dzięki temu zarówno Ty, jak i Twoi pracownicy zaznacie kilka chwil spokoju.
Źródło zdjęcia głównego: GettyImages/Constantinis