Od "Zimnej wojny" po Broadway. Niezwykła historia i fenomen Zespołu Pieśni i Tańca "Mazowsze"
- Kiedy powstał Państwowy Zespół Pieśni i Tańca "Mazowsze"?
- Kto założył zespół "Mazowsze" i jaka jest jego historia?
- Gdzie znajduje się oficjalna siedziba zespołu "Mazowsze"?
- Ile osób obecnie należy do zespołu "Mazowsze"?
- Jakie utwory i tańce narodowe wykonuje zespół "Mazowsze"?
- Gdzie koncertował zespół "Mazowsze" i jakie sukcesy odniósł na świecie?
- W jakich znanych filmach wystąpił zespół "Mazowsze"?
- Czym charakteryzuje się styl i kostiumy zespołu "Mazowsze"?
- Kim byli najsłynniejsi artyści i soliści związani z "Mazowsze"?
- Czym jest Centrum Folkloru Polskiego "Karolin" i jak działa dzisiaj?
Kiedy powstał zespół "Mazowsze"?
Oficjalną datą narodzin Mazowsza jest 8 listopada 1948 roku, kiedy to ukazał się dekret Ministerstwa Kultury i Sztuki polecający utworzenie państwowego zespołu ludowego.
Jednak praktyczne przygotowania trwały niemal dwa lata. Założyciele organizowali nabory, prowadzili badania terenowe i szkolili wybraną młodzież. Oficjalny scenicznym debiut zespołu odbył się 6 listopada 1950 roku na deskach Teatru Polskiego w Warszawie. Premierowy program artystyczny z miejsca zachwycił krytyków oraz publiczność, stając się początkiem nowej ery w polskiej muzyce tradycyjnej.
Kto założył zespół "Mazowsze"?
Założycielami i duchowymi ojcami zespołu byli Tadeusz Sygietyński - wybitny kompozytor, pianista, chórmistrz i znawca muzyki ludowej, oraz jego żona Mira Zimińska-Sygietyńska - słynna przedwojenna aktorka, śpiewaczka i gwiazda kabaretowa. Idea stworzenia grupy zrodziła się w ruinach bombardowanej stolicy podczas II wojny światowej, kiedy małżonkowie przyrzekli sobie, że jeśli przeżyją, poświęcą się ochronie polskiej kultury przed zapomnieniem.
Po wydaniu państwowego dekretu Sygietyńscy wraz z zaprzyjaźnionym organistą Henrykiem Wiśniewskim przemierzali polskie wsie w poszukiwaniu utalentowanej młodzieży, ludowych melodii oraz autentycznych strojów. Po przedwczesnej śmierci Tadeusza Sygietyńskiego w 1955 roku pełną kontrolę nad zespołem przejęła Mira Zimińska-Sygietyńska, która kierowała nim twardą ręką przez ponad 40 lat (aż do śmierci w 1997 roku) i uczyniła z niego instytucję znaną na całym świecie.
Gdzie mieści się siedziba zespołu "Mazowsze"?
Siedzibą "Mazowsza" od samego początku jego istnienia jest zabytkowy zespół pałacowo-parkowy Karolin, położony w Otrębusach pod Warszawą (gmina Brwinów). To tam na przełomie 1948 i 1949 roku zaczęły zjeżdżać pierwsze wiejskie dzieci, aby pod opieką Sygietyńskich uczyć się nie tylko śpiewu i tańca, ale także zdobywać ogólne wykształcenie.
Dziś Karolin to nowoczesne centrum kulturalne. W jego skład wchodzi reaktywowany Pałac Karolin, kompleks hotelowo-restauracyjny oraz wybudowane w 2009 roku Europejskie Centrum Promocji Kultury Regionalnej i Narodowej "Matecznik-Mazowsze" z profesjonalną salą widowiskową na niemal 600 miejsc. Od 2021 roku w obiekcie działa także interaktywne Centrum Folkloru Polskiego "Karolin".
Co robi zespół i jakie wykonuje utwory oraz tańce?
Głównym zadaniem "Mazowsza" jest pieczołowite kultywowanie, chronienie i prezentowanie na scenie bogactwa polskiego folkloru. Zespół ma w swoim bogatym repertuarze opracowania opracowania artystyczne pochodzące z ponad 40 regionów etnograficznych Polski - od Mazowsza, Kurpi, Opoczna i Łowicza, po Podhale, Śląsk, Lubelszczyznę czy Kaszuby.
W programie koncertowym znajdują się:
- Polskie tańce narodowe: polonez, mazur, krakowiak, oberek oraz kujawiak, wykonywane z niezwykłą ekspresją, dynamiką i precyzją akrobatyczną.
- Pieśni regionalne i przyśpiewki: autentyczne utwory ludowe zaaranżowane przez Tadeusza Sygietyńskiego na chóralne i solowe głosy.
- Pieśni patriotyczne, religijne i kolędy: opracowania tradycyjnej muzyki kościelnej, utworów z okresu walk niepodległościowych i klasycznych dzieł kompozytorów narodowych (np. Stanisława Moniuszki).
- Projekt "Symfonia Narodów": kilkudziesięciominutowa suita złożona z pieśni 27 państw członkowskich Unii Europejskiej, prezentowana w ich ojczystych językach.
Ile osób należy do zespołu "Mazowsze"?
Obecnie w skład Państwowego Zespołu Ludowego Pieśni i Tańca "Mazowsze" wchodzi około 170 artystów. Zespół tworzą trzy wyspecjalizowane sekcje pracujące na wspólne, monumentalne brzmienie:
- Balet - młodzi, profesjonalni tancerze łączący technikę tańca klasycznego z wymagającą fizycznie dynamiką tańców ludowych.
- Chór - wokalistki i wokaliści wyróżniający się czystym, jasnym brzmieniem, w tym tradycyjną techniką śpiewu.
- Orkiestra symfoniczna - pełny skład orkiestrowy pod dyrekcją dyrygentów, gwarantujący bogatą oprawę muzyczną.
Warto dodać, że w całej historii w zespole występowały wyjątkowe osobowości polskiej estrady, m.in. Irena Santor (solistka w latach 1951-1959), Lidia Korsakówna czy słynny tenor Stanisław Jopek (ojciec Anny Marii Jopek).
Czym charakteryzuje się zespół "Mazowsze"?
To, co wyróżnia "Mazowsze" na tle innych grup muzycznych, to przede wszystkim unikalne połączenie surowego autentyzmu z maestrią wykonawczą. Zespół słynie z niezwykłego dbania o szczegóły - w magazynach w Karolinie przechowywane są tysiące ręcznie haftowanych, oryginalnych kostiumów uszytych ze szlachetnych tkanin, ściśle odwzorowujących stroje z konkretnych wsi i miasteczek.
Dodatkowo charakteryzują go m.in. rozmach wykonawczy, wielobarwność i błyskawiczne zmiany, współczesna forma wyrazu.
Gdzie występuje zespół i jakie ma sukcesy?
Wybitny krytyk muzyczny Jerzy Waldorff nazwał "Mazowsze" "perłą w koronie Rzeczypospolitej". Statystyki występów grupy zapierają dech w piersiach. Zespół dał dotychczas ponad 12 tysięcy koncertów. Odbył ponad 300 tournée zagranicznych, odwiedzając 53 kraje na 5 kontynentach (w tym ZSRR, Francję, USA, Japonię czy Brazylię). Zagrał na scenach ponad 300 miast w całej Polsce.
Zespół ma również imponujące osiągnięcia w świecie kinematografii. Zatańczył i zaśpiewał w komedii Stanisława Barei "Żona dla Australijczyka" (1963), zaprezentował poloneza w ekranizacji "Pana Tadeusza" w reżyserii Andrzeja Wajdy (1999), a historia zespołu stała się bezpośrednią inspiracją dla nagrodzonego na festiwalu w Cannes filmu "Zimna wojna" Pawła Pawlikowskiego (2018).
W uznaniu za wybitne zasługi dla kultury narodowej "Mazowsze" zostało uhonorowane m.in. Złotym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" (2018) oraz Nagrodą im. ks. bp. Romana Andrzejewskiego za podtrzymywanie więzi Polonii z ojczyzną. Dziś, po ponad 75 latach od powołania do życia, Państwowy Zespół Pieśni i Tańca "Mazowsze" wciąż zachwyca kolejne pokolenia, udowadniając, że polska tradycja i folklor mają uniwersalną, ponadczasową moc.